Iepenloftspul 2009: Camping

Klik hjir foar Nederlands

Resinsje Ljouwerter Krante, 27 juny 2009

Een bonte avond op de camping

Plaats: Doarpstún, Snakkerburen.
Voorstelling:
Camping door Iepenloftspul Snakkerburen/Lekkum.
Regie: Grytha Visser, Klaas Jaap van der Heide,
Luuk Eisema.
Belangstelling:
vol (zo’n 100 mensen).
Nog te zien: vanavond, morgenmiddag, 3 en 4 juli.

SNAKKERBUREN – Terwijl een regenboog, teken van verzoening, zich aan de hemel aftekende, waren verzoenende handelingen op de camping in Snakkerburen
ver te zoeken. De bonte avond eindigde in overspelig
gedrag en geruzie. Tijd om de gemoederen af te koelen, moeten ze in de hemel gedacht hebben, want het begon juist op dat moment te regenen.

Maar ook dat hoort bij een vakantie op de camping. De toeschouwers waren uit het goede kampeerdershout gesneden en trotseerden de nattigheid. Benieuwd
naar hoe het zou aflopen met de horkerige personal
coach Sjouke, zijn dronken geworden vrouw Sietske, campingbazin Elly, de neurotische Tjerk en al die andere gasten op deze bijzondere camping.

Bij het Iepenloftspul Snakkerburen/Lekkum hebben ze de
smaak van het improviseren te pakken. Het leverde vorig seizoen voor ‘Lok’ een Gouden Gurbe ter aanmoediging op.

Een gouden formule moet je niet meteen weer overboord
gooien, dus is voor ‘Camping’ dezelfde werkwijze gekozen. De spelers leverden de basis met verhalen die al improviserend tot een serie sketches en liedjes
leidden. Het verschil zit hem in de rode draad: het leven op de camping.

Het begin is verrassend. Een oude bak komt de Doarpstún
oprijden en een ruziënd stel valt dodelijk vermoeid uit de wagen.
Hè, hè, lekker, de vakantie kan beginnen.
Al wandelend wordt het publiek met twee korte scènes
naar het campingterrein gebracht.
En daar maken we kennis met de mensen die het tijdelijk
met elkaar moeten zien terooien.

Het zijn uitvergrote typen die voorbij trekken maar ze blijven
herkenbaar voor wie ooit zelf gekampeerd heeft. Bij een camping horen natuurlijk toiletproblemen, het achter de jongens aan zitten, eenzaamheid, relatieperikelen
en een animatieteam voor de opgelegde gezelligheid
van het siepelpoepen.

Of de bonte avond met Elvisimitator en kabouter plopdansje.
Niet elke sketch in ‘Camping’ is even sterk, maar je zit er wel bijna steeds met een glimlach naar te kijken. Geen beter vermaak immers dan leedvermaak: mensen die met de beste bedoelingen op vakantie gaan, te zien
struikelen.
Een koor onder leiding van Jildou Talman zorgt voor een toepasselijke vocale aanvulling.

Het is bewonderenswaardig dat het Iepenloftspul Snakkerburen/Lekkum opnieuw heeft gekozen voor eigen werk. Geen bewerking van een bestaand toneelstuk,
film of musical, gewoon zelf doen. Het doet denken
aan het veelgeprezen Werkteater dat van 1970 tot 1985 zijn
heel eigen weg ging in de toneelwereld.

WIM VERVOORT

Friesch Dagblad, 23 mei 2009

Het was dé verrassing vorig jaar, het eerste iepenloftspul in Snakkerburen. Vanwege het knusse karakter - ,,wij brengen het kleinste iepenloftspul van Fryslân”, maar veel meer nog omdat de aanpak zo verschilt met andere iepenloftspullen. Ook dit jaar brengt de spelersgroep een voorstelling die is ontstaan op basis van improvisaties. Door Rianne Kramer.

Sjouke!” Een ferme woede-uitval klinkt door de Doarpstún van Snakkerburen. ‘Sjouke’ doet alsof hij van schrik zijn telefoon waarmee hij aan het bellen is, laat vallen en geeft een sneer naar zijn tegenspeelster. ,,Sjoch no watsto dochst!”
Tussen de rozenperkjes en de kruidentuin in repeteren Sietse de Vries en Sjoukje Jager de scène waarin ze een ruziënd echtpaar spelen, waarbij echtgenoot en workaholic Sjouke zichtbaar de touwtjes in handen heeft. Regieassistent Klaas Jaap Hoekstra observeert de dialoog en knikt tevreden. ,,Sjoukje zittend op dat lage krukje en jij, Sietse, op een stoel. Dat is mooi. Het zet de machtsverhoudingen goed neer.”
Het is zaterdagmorgen en gezellig druk in de Doarpstún in Snakkerburen, een projecttuin waar vrijwilligers bloemen en groenten verbouwen voor de verkoop. De spelers van Iepenloftspul Snakkerburen-Lekkum hebben zich opgedeeld in twee- of drietallen en repeteren verspreid over de tuin scènes voor het iepenloftspul Camping dat volgende maand wordt opgevoerd. Het ene groepje repeteert in de kas, een ander duo maakt het gazon onveilig en ook tussen de bloemen- en groenteperkjes duiken spelers op. In de verte torenen de flats van de Leeuwarder Vrijheidswijk boven de weilanden uit.

Natuurlijk licht
Op deze bijzondere locatie werd vorig jaar voor het eerst een iepenloftspul opgevoerd. Lok bleek een verrassende nieuwkomer tussen de andere Friese iepenloftspullen. Deels omdat dit het kleinste iepenloftspul van Fryslân is - per voorstelling is er op het beschutte theaterveldje slechts plaats voor honderd bezoekers. En ook omdat er, als enige iepenloftspul in Fryslân, gespeeld wordt met natuurlijk licht. ,,We spelen bij het ondergaande zonlicht van juni”, zegt Luuk Eisema, die net als vorig jaar samen met Grytha Visser de regie doet. ,,Dat pure past het beste bij deze kleinschalige locatie.”
Maar veel meer nog zorgde de werkwijze van Iepenloftspul Snakkerburen-Lekkum voor het verrassingseffect. Die verschilt nogal van andere iepenloftspullen in Fryslân. Kiezen die
over het algemeen voor een (bestaand) verhaal waarbij een script wordt geschreven waarmee de spelers aan de slag gaan, in Snakkerburen komt de voorstelling voort uit improvisaties en teksten, bedacht door de spelersgroep zelf.
Een opzet die goed is bevallen. Het succes van vorig jaar smaakte naar meer. Afgelopen winter werden er zelfs theaterworkshops gehouden voor de inwoners van Lekkum en Snakkerburen. Regisseur Luuk Eisema lacht. ,,De spelers waren zo enthousiast, dat ze niet konden wachten tot een volgend iepenloftspul.” Vanuit deze workshops hebben zich vijftien spelers, in leeftijd variërend van 13 tot 62 jaar, aangemeld voor Camping.

Oefeningen
Toen deze spelersgroep op de eerste repetitiedag arriveerde, lag alles nog open. Er lag geen script klaar, er was zelfs geen verhaallijn. Regisseurs Luuk Eisema en Grytha Visser presenteerden alleen het thema waarmee ze aan de slag wilden: het campingleven.
Vanuit dat thema gingen de spelers al improviserend aan de slag. Waar denk je aan bij een camping? Wat voor gevoel roept het bij je op en welke types kom je er tegen? Met dat soort vragen ging de spelersgroep aan de slag. Ze kregen oefeningen en gingen vanuit het niets spelen. Oefenden types, monologen en dialogen. Zo ontwikkelde zich geleidelijk een ketting van improvisaties die tezamen de voorstelling Camping vormen.
Het publiek is straks getuige van ontmoetingen tussen markante campinggasten, ziet liefdes opbloeien en kijkt naar
de verrichtingen van een bemoeizieke en wanhopig naar contact zoekende kampeerster. De ruim twintig korte scènes smelten uiteindelijk samen tot een een chaotische bonte avond, de slotscène van het iepenloftspul.
Hoe de voorstelling er precies uit komt te zien, is een maand voor de première nog niet volledig duidelijk. Rode draad is de vraag wat mensen beweegt om op een stukje gras in een tent vakantie te houden en hoe de omgangsvormen en gebruiken verschillen met die van thuis. ,,Maar verder is de productie nog volop in ontwikkeling”, vertelt Eisema. De spelersgroep heeft afgelopen week net enkele teksten uitgeschreven en repeteert deze vanochtend voor het eerst.
Eisema laat het ‘script’ zien. Niet meer dan enkele aan elkaar geplakte groene A4-vellen waarop witte briefjes met aantekeningen zijn geplakt. ,,Dit zijn de 23 scènes die we gaan spelen, plus de vijf liedjes die Hawar (het dorpskoor, red.) zingt. Maar we zijn nog steeds aan het schuiven, schrappen en soms komen er nieuwe elementen bij. Al improviserend groeit de voorstelling.”
Op dezelfde manier is vorig jaar ook het eerste iepenloftspul Lok ontstaan en die opzet is de regisseurs en de spelers goed bevallen. Volgens Eisema komen acteurs met deze aanpak veel beter tot hun recht op het podium. ,,Door te improviseren speel je al gauw vanuit je eigen interesse”, zegt hij. ,,Je doet datgene wat dicht bij jezelf ligt of speelt een personage waar je mee uit de voeten kunt. Dat aspect is belangrijk. Als een rol heel dicht bij jezelf ligt, is het eenvoudiger om geloofwaardig over te komen op je publiek.”
Een belangrijk gegeven, vindt Eisema, zeker als je werkt met onervaren acteurs zoals de meeste iepenloftspullen. ,,Niets ten nadele van andere iepenloftspullen, maar je ziet veel vormen van theater waarbij de tekstt domineert, boven het bereik van de spelers uit.” Zonde, vindt de regisseur. ,,Je merkt dat de tekst gespeeld wordt, maar niet datgene wat eronder ligt. Wat voelt het personage nu eigenlijk en hoe brengt hij dat gevoel over op het publiek? Dat aspect mist vaak bij amateurtoneel.”
Wat ook het grote pluspunt is bij improviserend spelen, merkt Eisema, is dat hij zijn mensen ziet opbloeien. ,,Je ziet spelers echt genieten als ze iets inbrengen. Die mogelijkheid is er immers en de voorstelling wordt zo nóg meer van henzelf. Ook dat draagt bij aan meer enthousiasme en inlevingsvermogen.”

Creatieve mensen
De acteurs in de Doarpstún in Snakkerburen delen die ervaring. Hoewel ze eerst wat huiverig stonden tegenover improviseren - een vaste tekst geeft immers houvast en een gevoel van veiligheid - werkt de improvisatietechniek nu in hun voordeel. ,,Ik kin tichter by mysels bliuwe en kin myn eigen grinzen bepale”, zegt Sietske Veenstra, die de rol van campingvrouw speelt. ,,Omdat wy ús eigen teksten skriuwe, kinne jo no ek folle mear ynspylje op jins eigen taalgebrûk.”
De vijftienjarige Jillis van Tingen, een van de vier tieners die aan het iepenloftspul meedoen, is het daarmee eens. ,,Met een vaste tekst moet je, nadat je de tekst geleerd hebt, ook nog in een rol kruipen, bedenken waar je moet staan en hoe je je moet gedragen en bewegen. Nu gaat dat vanzelf, omdat je al in je rol bent begonnen.” Eisema vult aan: ,,Zo maak je iets wat binnen het vermogen van de groep ligt. Een inspirerende, ongecompliceerde voorstelling.”
Ytje Noordenbos van de werkgroep Iepenloftspul Snakkerburen-Lekkum is in haar nopjes dat Snakkerburen sinds vorig jaar een eigen iepenloftspul heeft. ,,Hjir en yn Lekkum wenje in soad kreative minsken. Minsken dy’t wurkje yn ’e muzyk, it teater en de sjoernalistyk. We rôpen wol âltyd dat we dêr wat mei dwaan moasten, mar no bart it ek echt. It is prachtich dat harren kwaliteiten no net allinnich op harren wurk, mar ek foar de doarpsbewenners te sjen binne.”

‘Camping’ wordt van 26 juni tot 5 juli vijf maal gespeeld in de Doarpstún in Snakkerburen. Op 26 en 27 juni, 3 en 4 juli begint de voorstelling om 20.15 uur. Op 28 juni is er een matineevoorstelling om 15.00 uur. Meer informatie en kaartverkoop: www.doarpstun.nl